Asiatic Society Mumbai Election : कोण होणार एशियाटिक सोसायटीचे अध्यक्ष? केतकर की सहस्त्रबुद्धे?

एशियाटिक सोसायटी ऑफ मुंबईच्या अध्यक्षपदासाठी कुमार केतकर आणि विनय सहस्त्रबुद्धे यांच्यात थेट लढत होणार आहे. या ऐतिहासिक संस्थेच्या निवडणुकीने मुंबईतील बौद्धिक वर्तुळात खळबळ उडवली आहे. दोनशे वर्षांहून अधिक जुनी ही संस्था दुर्मिळ हस्तलिखिते, प्राचीन ग्रंथ आणि भारताच्या सांस्कृतिक वारशाचा ठेवा जपणारी आहे, पण यावेळी तिच्या निवडणुकीत राजकीय रंग भरल्याची चर्चा होत आहे.

निवडणुकीची पार्श्वभूमी आणि मुख्य लढत

एशियाटिक सोसायटीच्या व्यवस्थापकीय समितीच्या १९ जागांसाठी ४५ उमेदवार रिंगणात आहेत. अध्यक्षपदासाठी मात्र काँग्रेसचे माजी राज्यसभा सदस्य आणि ज्येष्ठ पत्रकार कुमार केतकर विरुद्ध भाजपचे माजी राज्यसभा सदस्य डॉ. विनय सहस्त्रबुद्धे अशी थेट दुरंगी लढत आहे. केतकर यांचा पॅनल 'स्वतंत्र बौद्धिक वारसा जपणे आणि संस्थेला आंतरराष्ट्रीय स्तरावर नेणे' या मुद्द्यावर केंद्रित आहे. ते म्हणतात, "संस्थेच्या शैक्षणिक स्वरूपाचे रक्षण करणे आणि नव्या कल्पना, जागतिक विचारवंतांना येथे आणणे हा आमचा उद्देश आहे."

दुसरीकडे, सहस्त्रबुद्धे यांचा पॅनल '#AsiaticTomorrow', '#VoteForAsiaticTomorrow' अशा हॅशटॅगसह "वारसा जपणे आणि नव्या दमाने संस्थेला आधुनिक बनवणे, अधिक सुलभ आणि प्रभावी कारभार" या मुद्द्यांवर भर देत आहे. त्यांच्या सोशल मीडिया आवाहनात ते म्हणतात, "Restore the glory, rewrite the story!" आणि "Honouring heritage. Building global vision." 

आरोप-प्रत्यारोप आणि वाद

निवडणुकीपूर्वी मतदार यादीत घोळ, नवीन सभासदत्वाच्या मोठ्या संख्येने अर्ज (१,५००+), काही ठिकाणी पक्षीय निधीतून फी भरल्याचे आरोप, दुर्मिळ पुस्तकांच्या हरवण्याच्या चर्चा आणि न्यायालयीन हस्तक्षेप यामुळे वातावरण तापले आहे. मुंबई उच्च न्यायालयाने काही प्रकरणांत हस्तक्षेप केला होता, ज्यामुळे निवडणूक लांबणीवर पडली होती. केतकर गटाकडून राजकीय हस्तक्षेप आणि संस्थेच्या स्वातंत्र्यावर धोका असल्याचे सांगितले जाते, तर सहस्त्रबुद्धे गटाकडून संस्थेच्या कारभारातील कमतरता दूर करणे आणि आधुनिकीकरणावर भर दिला जात आहे. दोन्ही बाजूकडून एकमेकांवर आरोप केले आहेत.

संस्थेचे महत्त्व आणि निवडणुकीचे परिणाम

एशियाटिक सोसायटी ही फक्त एक ग्रंथालय नाही; ती भारताच्या बौद्धिक इतिहासाची जिवंत साक्ष आहे. येथील लाखो पुस्तके, हस्तलिखिते आणि संशोधन संशोधकांसाठी अमूल्य आहेत. ही निवडणूक केवळ पदांसाठी नाही, तर संस्थेच्या भविष्याच्या दिशेबद्दल आहे. स्वतंत्र बौद्धिकता जपणे की राजकीय प्रभावाखाली आणणे?

मुंबईतील बुद्धिजीवी, संशोधक आणि सभासद यांचे लक्ष या निवडणुकीकडे लागले आहे. सुमारे ४,००० मतदारांपैकी किती मतदान करतील यावर निकाल अवलंबून आहे. खरतर मूळ मुद्दा संस्थेच्या वारशाचे संरक्षण आहे.  मतदानानंतरच कळेल की एशियाटिक सोसायटीचा पुढचा अध्याय कोण लिहील कुमार केतकर की विनय सहस्त्रबुद्धे.