Maharashtra economic survey 2025-26 : महाराष्ट्राची अर्थव्यवस्था ४२.६७ लाख कोटींवर, पण टक्केवारी वाढीत कर्नाटक, गुजरात, तमिळनाडू पुढे!

Maharashtra economy २३ फ्रेब्रुवारी २०२६ पासून राज्याचे अर्थसंकल्पीय अधिवेशन सुरू आहे. माजी उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांच्या निधनानंतर हे पहिले Maharashtra budget 2026 अर्थसंकल्पीय अधिवेशन असून ६ मार्च २०२६ रोजी दुपारी २ वाजता राज्याचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस हा अर्थसंकल्प मांडणार आहेत. महाराष्ट्र देशातील सर्वांत मोठी राज्य अर्थव्यवस्था राहिला आहे, पण गेल्या चार वर्षांत (२०२१-२२ ते २०२४-२५) त्याची सकल राज्य घरेलू उत्पादन (GSDP growth) वाढ ही भारतातील चार सर्वांत मोठ्या राज्यांच्या तुलनेत कमी राहिली आहे. Post Covid कोविडनंतरच्या काळात महाराष्ट्राच्या जीएसडीपीत फक्त ४३ टक्के वाढ झाली, तर Karnataka, Gujarat and Tamil Nadu कर्नाटक, गुजरात आणि तमिळनाडू यांनी यापेक्षा जास्त वेगाने प्रगती केली. हे आकडे सरकारी अधिकृत आकडेवारी आणि पीटीआयच्या अहवालावर आधारित आहेत.

मुख्य आकडे आणि तुलना

महाराष्ट्राची जीएसडीपी (२०२४-२५): ४२,६७,७७१ कोटी रुपये (प्रोजेक्टेड). देशातील सर्व राज्यांमध्ये सर्वाधिक आहे.

२०२१-२२ मधील जीएसडीपी: २९,८१,०२४ कोटी रुपये.

वाढ : सुमारे ४३ टक्के (४३% वाढ, म्हणजे १२.८६ लाख कोटी रुपयांची भर).

चार मोठ्या राज्यांची तुलना (२०२१-२२ ते २०२४-२५):

कर्नाटक : सर्वांत जास्त वाढ (६५ टक्के पर्यंत, काही अहवालांनुसार). हे राज्य स्टार्टअप आणि आयटी क्षेत्रातून वेगाने पुढे गेले.

गुजरात आणि तमिळनाडू : महाराष्ट्रापेक्षा जास्त टक्केवारी वाढ (४३% पेक्षा अधिक).

महाराष्ट्राची वाढ सर्वांत कमी असली तरी (पूर्ण रक्कम) वाढ सर्वांत जास्त आहे. १२.८६ लाख कोटी रुपयांची भर.

हे चार राज्य महाराष्ट्र, तमिळनाडू, कर्नाटक आणि गुजरात भारताच्या आर्थिक विकासाचे मुख्य इंजिन मानले जातात. महाराष्ट्राची जीएसडीपी तमिळनाडूपेक्षा ११ लाख कोटी, गुजरातपेक्षा १४ लाख कोटी आणि कर्नाटकापेक्षा १५ लाख कोटी जास्त आहे, तरीही टक्केवारी वाढ कमी राहिली.

तज्ज्ञांचे मत

अहवालानुसार, कर्नाटक, गुजरात आणि तमिळनाडू यांनी मोठ्या प्रमाणात गुंतवणूक (Investment) आकर्षित केली आहे. तेथील होमग्रोन (स्थानिक) व्यवसाय, स्टार्टअप आणि इंडस्ट्रीज वेगाने वाढल्या. महाराष्ट्रातही गुंतवणूक आली, पण ती पूर्णपणे जीएसडीपीमध्ये दिसून येण्यास वेळ लागतोय, असे एका तज्ज्ञाने सांगितले. "हे तीन राज्य (कर्नाटक, गुजरात, तमिळनाडू) मोठ्या गुंतवणुकीमुळे आणि स्टार्टअपमुळे पुढे गेले. महाराष्ट्रात गुंतवणूक आली आहे, पण त्याचा पूर्ण फायदा अद्याप जीएसडीपीमध्ये दिसत नाही," असे एका अर्थतज्ज्ञाने नमूद केले.

महाराष्ट्राची स्थिती २०२५-२६ मध्ये

महाराष्ट्राच्या आर्थिक पाहणी अहवाल २०२५-२६ नुसार, राज्याची अर्थव्यवस्था ७.९ टक्के वाढेल असा अंदाज आहे (राष्ट्रीय सरासरी ७.४ टक्के पेक्षा जास्त). नाममात्र जीएसडीपी ५१ लाख कोटी रुपये होईल. सेवा क्षेत्र ९ टक्के, उद्योग ५.७ टक्के आणि कृषी ३.४ टक्के वाढेल. दरडोई उत्पन्न ३,४७,९०३ रुपये होईल. महाराष्ट्र भारताच्या GDP जीडीपीमध्ये १४ टक्के वाटा देतो, जो तमिळनाडू (९.४%) आणि उत्तर प्रदेश (९%) पेक्षा जास्त आहे.

महाराष्ट्राची अर्थव्यवस्था आकाराने सर्वांत मोठी राहिली आहे, पण वाढीचा वेग कमी राहिल्याने इतर राज्यांनी पकड मजबूत केली आहे. सरकारने पायाभूत सुविधा, गुंतवणूक आणि नवीन धोरणांवर भर दिल्यास पुढील वर्षांत वेग वाढू शकतो. हे आकडे महाराष्ट्राच्या आर्थिक धोरणांना नवीन दिशा देणारे ठरू शकतात.