Hindu Muslim unity Iftar मुंबई उपनगरातील मालाड मालवणीच्या परिसरातील साधारण साडेसहाचा सुमार आणि रस्त्यावर जागोजागी फळांच्या व खाद्यपदार्थांच्या गाड्या लागलेल्या. खरेदी आटपून घरी परतणाऱ्या बुरख्यातल्या बाया आणि मशिदीकडे वळलेले पुरुष. मुंबईतील नेहमीसारखीच रमजानची एक संध्याकाळ. मालवणी मधील एका इफ्तारीसाठी निघालेल्या मला चालताचालता दिसलेली ही दृश्य. राष्ट्र सेवा दलाच्या वैशाली महाडिक आणि निसार अली सय्यद या दोघांचा सर्वधर्मीय इफ्तारीला येण्याचा आग्रह आणि मालवणीच्या गर्दीतून वाट काढत वेळेवर पोहोचण्याची माझी लगबग!
इफ्तारी सुरू व्हायला दहा एक मिनिट असताना कार्यक्रम स्थळी मी पोहोचले आणि इफ्तारीला शंभर एक स्त्री-पुरुष एकत्र आलेले बघून थक्क झाले. सफल वेलफेयर सोसायटी ऑफिसच्या बाजूच्या गारमेंट कारखान्यामध्ये दस्तरखान अंथरलेलं, अजानची वाट बघत रोजा सोडायला बसलेले मुस्लीम बंधू-भगिनी आणि त्यांच्यासमोर भरलेल्या प्लेट्स ठेवणारे तरुण तरुणी. बाजूच्या ऑफिसमध्ये भांड्यांच्या गराड्यात बसलेली वैशाली आणि प्रत्येकाला प्लेट मिळते की नाही हे जातीने पाहणारा निसार भाई. गंगा जमनी तहजीबचा धागा घट्ट करण्यासाठी धडपडणारे हे दोघे आणि त्यांच्यासोबत सफल वेल्फेअर सोसायटी व राष्ट्रसेवा दल काचपाडा मालवणीतील कार्यकर्ते. हिंदू मुस्लीम सलोख्याचे चालते बोलते उदाहरण.
या इफ्तार पार्टीचे वैशिष्ट्य म्हणजे मालवणीतील हिंदू धर्मीय महिलांनी आपल्या स्वतःच्या घरातून इफ्तारसाठी बनवून आणलेले विशेष पदार्थ. रंजना कनोजियाने उपवासाचे साबुदाणा वडे, सिद्धेश्वरी शर्मा हिने गुजिया तर सोमा बाबू डे यांनी बंगाली पद्धतीचे चना चाट, मराठमोळी विरांगना साळवे यांनी आलू चाट बनवून आणले होते. अनिता कनोजिया यांनी गुजराती लोकांच्या आवडीचा खमण ढोकळा तर रेखा कोटक यांनी नारळाची वडी बनवून आणली. रोजा सोडायचा तर भजी हवीत म्हणून शालिनी शर्मा यांनी गोल भजी तर कुसुम उघडे यांनी पालक व मिरचीची भजी आणली. इफ्तारसाठी लागणारे खजूर नुरी शेख सोबत शारदा खडतरे यांनीही आवर्जून आणले. वस्तीतील अठरापगड जाती, विविध प्रांत आणि धर्मांचे प्रतिनिधित्व करणारी ही सर्व मंडळी या इफ्तारीसाठी नुसती एकत्र आली नव्हती तर आपल्या हाताने बनवलेले पदार्थ रोजा सोडायला जमलेल्या सर्वांना प्रेमाने खाऊ घालत होती. जैन धर्मीय अमित विकूल घेलानी यांनी त्यांच्या रेडीमेड गारमेंटच्या कारखान्यात रोजा इफ्तारसाठी जागा उपलब्ध करून दिली.
सफल विकास वेलफेयर सोसायटी आणि राष्ट्र सेवा दल, मालवणी काचपाडा यांच्या संयुक्त विद्यमाने आयोजित या सर्वधर्मीय इफ्तार कार्यक्रमात वरिष्ठ पत्रकार पद्मभूषण देशपांडे आणि ज्योती पुनियानी, जेष्ठ सामाजिक कार्यकर्ते राष्ट्र सेवा दलाचे शरद कदम, जन आंदोलनांचा राष्ट्रीय समन्वयाच्या सद्भाव मंचच्या सिरत सातपुते, सामाजिक कार्यकर्ते अतुल आपटे, छायाचित्रकार निमेश दवे तसेच ख्रिस्ती समाजातील ज्येष्ठ सामाजिक कार्यकर्ते स्टॅनली फर्नांडिस सहभागी झाले होते. तसेच फिरोझ सय्यद, अफ्रोझ अन्सारी, अफझल अन्सारी, नुरी शेख, स्वामी प्रताप, अर्चना शिंदे, दीपाली आणि निशा शिंदे, इम्रान शेख, इम्रान खान, शफी शेख, अरविंद तिवारी, शारिक शेख यांनीही इफ्तारीत सहभाग घेतला. तसेच ख्रिस्ती समाजातील समाज बांधवही सहभागी झाले होते.
सफल विकास वेलफेअर सोसायटी व राष्ट्र सेवा दल, मालवणी, काचपाडा यांच्या वतीने मागील २०१२ पासून इफ्तार पार्टीचे आयोजन केले जाते. यंदाच्या इफ्तारीचे वैशिष्टय म्हणजे विनायक अशोक खडतरे या १४ वर्षीय हिंदू मुलाने रमजानचा रोजा धरला होता. त्यानेही इफ्तारी केली. मागील पाच वर्षांपासून या सर्वधर्मीय इफ्तारीत जैन धर्मीय तसेच शाकाहारी हिंदू धर्मीयही सहभागी होत असल्याने मांसाहारी पदार्थ इफ्तारीत वाढले जात नाहीत हेही एक वैशिष्ट्य! मनोज परमार, कृष्णा वाघमारे, मेरी चेट्टी, राजेश राखपसरे, निलम शिंदे, अंजली डे यांनी हा कार्यक्रम यशस्वी व्हावा यासाठी विशेष मेहनत घेतली.
स्थानिक रहिवाशांचा या सर्वधर्मीय इफ्तार पार्टीतला सहयोग आणि सहभाग हा या कार्यक्रमातला सर्वोच्च बिंदू. वस्तीपातळीवर काम करणारे वैशाली आणि निसार यांनी गेल्या वीस पंचवीस वर्षात मालवणीत उभ्या केलेल्या कामाची ही पोच पावतीच म्हणावी लागेल. स्नेह आणि सद्भावाच्या मार्गावर चालत राहण्याचा निर्धार करणारी ही वस्तीतील सामान्य माणसच सामाजिक सलोखा टिकवून ठेवण्याचं मोलाचं काम करत आहेत. या सर्वधर्मीय इफ्तारीत सामिल असलेला अंधत्वावर मात करत शिक्षण घेणारा गायक दानिश शेख 'खरा तो एकची धर्म' या साने गुरुजींच्या प्रार्थनेतून म्हणूनच गातो आहे,
"जयाला धर्म तो प्यारा
जयाला देव तो प्यारा
तयाने प्रेममय व्हावे ||जगाला प्रेम अर्पावे||"