Politicization of Indian History : इतिहासाचे राजकारण आणि राजकारणाचा इतिहास या चक्रात समाज विभागला जातोय का?

History as a Tool for Politics भारतीय समाजात इतिहास हा केवळ भूतकाळाचा अभ्यास नसून तो वर्तमान राजकारणाचे साधन बनला आहे. त्यामुळेच कधी bravery of Tipu Sultan टिपू सुलतान यांच्या शौर्याबद्दल वाद होतो, तर कधी Chhatrapati Shivaji Maharaj छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या कार्याचे विकृत चित्र रंगवले जाते. history इतिहासातील व्यक्तिमत्त्वे ही अनेक पैलूंनी समृद्ध असतात; पण त्यांना केवळ एका धर्माच्या, एका विचारसरणीच्या चौकटीत बसवण्याचा प्रयत्न झाला की समाजात ध्रुवीकरण वाढते. religion, one ideology, polarization

टिपू सुलतानांनी ब्रिटिशांविरुद्ध प्राणपणाने लढा दिला, हे ऐतिहासिक सत्य आहे. त्याचवेळी त्यांच्या कारभारातील काही निर्णयांवर टीकाही होते. इतिहासाचा अभ्यास करताना दोन्ही बाजू समतोलपणे मांडणे आवश्यक असते. पण दुर्दैवाने, आपल्याकडे व्यक्तिमत्त्वांचे ‘दैवतीकरण’ किंवा ‘राक्षसीकरण’ deification demonization असे टोकाचे प्रकार अधिक दिसतात.

छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या बाबतीतही हेच दिसते. त्यांच्या सैन्यात विविध धर्मांचे, विविध जातींचे लोक होते. त्यांनी मशिदींचा अपमान न करण्याचे आदेश दिल्याची नोंद सापडते. म्हणजेच त्यांची भूमिका ‘धर्मनिरपेक्ष प्रशासन’ या तत्त्वाशी सुसंगत होती. तरीसुद्धा काही मंडळी त्यांच्या नावाचा वापर द्वेष पसरवण्यासाठी करतात. हे त्यांच्या वारशाला शोभणारे नाही. याच पार्श्वभूमीवर काही संघटनांतील व्यक्तींनी केलेल्या टीका किंवा वक्तव्यांवर राजकीय नेतृत्वाकडून स्पष्ट भूमिका घेतली जात नाही, असा आरोप होतो. राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ किंवा भारतीय जनता पक्ष यांच्याशी संबंधित व्यक्तींची विधाने असोत किंवा इतर कुणाची जर ती समाजात वैमनस्य पसरवत असतील तर त्यांचा निषेध सर्वांनीच करायला हवा.

आज एखाद्या व्यक्तीविरुद्ध गदारोळ होतो, तर दुसऱ्या प्रसंगी शांतता का? हा प्रश्न सामान्य नागरिकांच्या मनात निर्माण होणे स्वाभाविक आहे. निषेधही निवडक आणि समर्थनही निवडक असेल, तर समाजात दुटप्पीपणाची भावना वाढीस लागते. कायदा सर्वांसाठी समान असावा, ही लोकशाहीची मूलभूत अपेक्षा आहे.

‘जीभ कापण्याची’ भाषा करणाऱ्यांवर ,छ. शिवरायांची अक्षम्य बदनामी करणाऱ्यावर कठोर कारवाई व्हावी, अशी मागणी होते. खरे तर अशा धमक्या देणे हेच कायद्याच्या विरोधात आहे. अशा प्रकरणांमध्ये Home Ministry गृहमंत्रालयाने ते केंद्रात असो वा राज्यात निर्भयपणे कारवाई करणे गरजेचे आहे. व्यक्ती कोणत्याही पक्षाची असो, विचारसरणी कोणतीही असो; संविधानापेक्षा कोणी मोठे नाही.

आज गरज आहे ती संतुलित, विवेकी आणि संवेदनशील राजकारणाची. इतिहासाचा उपयोग प्रेरणेसाठी व्हावा, सूडासाठी नव्हे. छत्रपती शिवाजी महाराजांचा व्यापक दृष्टीकोन आणि टिपू सुलतानांचा परकीय सत्तेविरुद्धचा संघर्ष या दोन्हींचा अभ्यास करताना आपण सामूहिकतेचा, समन्वयाचा आणि संविधाननिष्ठतेचा मार्ग स्वीकारला पाहिजे. निवडक संतापाऐवजी समान निकष लावले, तरच लोकशाही बळकट होईल. अन्यथा इतिहासाचे राजकारण आणि राजकारणाचा इतिहास या चक्रात समाज अधिकच विभागला जाईल.

Home Ministry, Politicization of History, Chhatrapati Shivaji Maharaj, Tipu Sultan, Indian Politics, Secularism