पश्चिम आशियामध्ये सुरू असलेल्या युद्धसदृश परिस्थितीमुळे कच्च्या तेलासह गॅस पुरवठ्यावर मोठी टांगती तलवार निर्माण झाली आहे. होर्मुझची सामुद्रधुनी (Strait of Hormuz) हा जागतिक व्यापाराचा मुख्य मार्ग सध्या विळख्यात सापडल्याने भारताने आता एलपीजी (LPG) पुरवठ्यासाठी आपला मोर्चा अमेरिकेकडे वळवला आहे. 'एस अँड पी ग्लोबल एनर्जी' (S&P Global Energy) च्या ताज्या अहवालानुसार, भारत आता आखाती देशांना पर्याय म्हणून अमेरिकन एलपीजीला प्राधान्य देत आहे.
का बदलत आहे आयातीचे चित्र?
जागतिक एलपीजी बाजारपेठेत सध्या मालाची मोठी टंचाई जाणवत आहे, कारण पश्चिम आशियातील संघर्षामुळे जगातील ३०% पुरवठा करणारा प्रदेश विस्कळीत झाला आहे.
भारताच्या एकूण एलपीजी वापरापैकी ६०% वाटा हा आखाती देशांचा आहे, मात्र सध्याच्या तणावामुळे उत्तर अमेरिकन एलपीजीचा भारतीय बाजारपेठेतील वाटा वाढत आहे.
नुकत्याच समोर आलेल्या आकडेवारीनुसार, अमेरिकेतून भारतात येणाऱ्या एलपीजीचे प्रमाण आता पारंपारिक आखाती देशांच्या पुरवठ्यापेक्षाही अधिक झाले आहे.
पर्शियन गल्फमध्ये भारतीय जहाजे अडकली
सरकारी सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, भारताचे सुमारे १.६७ दशलक्ष टन कच्चे तेल, ३.२ लाख टन एलपीजी आणि २ लाख टन एलएनजी वाहून नेणारी २२ भारतीय जहाजे सध्या पर्शियन गल्फमध्ये अडकून पडली आहेत. या कठीण परिस्थितीतही 'शिवालिक' आणि 'नंदा देवी' या दोन सरकारी जहाजांनी होर्मुझची सामुद्रधुनी यशस्वीपणे ओलांडून ९२,००० मेट्रिक टन गॅस भारतात पोहोचवला आहे.
आकडेवारी काय सांगते?
१९ मार्चपर्यंतच्या आठवड्यात भारताची एलपीजी आयात ३,२२,००० मेट्रिक टनांवरून २,६५,००० मेट्रिक टनांपर्यंत खाली आली आहे.
पश्चिम आशियातून होणारी आयात एकूण आयातीच्या केवळ ३४% वर आली आहे, जी जानेवारीपासूनची सर्वात कमी पातळी आहे.
भारतीय तेल कंपन्यांनी २०२६ सालासाठी २.२ दशलक्ष मेट्रिक टन अमेरिकन एलपीजीचा दीर्घकालीन करार (Term Tender) आधीच सुरक्षित केला आहे.