Mohandas Karamchand Gandhi : महात्मा गांधींना मारणारे मेले, गांधी विचार मात्र जिवंत आहे.

Mahatma Gandh महात्मा गांधी, मोहनदास करमचंद गांधी या नावाने ओळखले जाणारे, (जन्म: २ ऑक्टोबर १८६९, पोरबंदर, भारत - मृत्यु: ३० जानेवारी १९४८, दिल्ली), भारतीय राष्ट्रवादाचे प्रमुख नेते आणि २० व्या शतकातील अहिंसेचे पैगंबर. गांधीजी धर्मात रमलेल्या घरात वाढले आणि त्यांनी धार्मिक सहिष्णुता आणि अहिंसेचा सिद्धांत (सर्व प्राण्यांना इजा न करणे) गृहीत धरला. त्यांनी १८८८ ते १८९१ पर्यंत इंग्लंडमध्ये कायद्याचा अभ्यास केला आणि १८९३ मध्ये त्यांनी दक्षिण आफ्रिकेतील एका भारतीय फर्ममध्ये नोकरी स्वीकारली. तेथे ते भारतीय हक्कांचे प्रभावी समर्थक बनले.

१९०६ मध्ये त्यांनी पहिल्यांदा सत्याग्रह केला, जो त्यांच्या अहिंसक प्रतिकाराचे तंत्र होते. दक्षिण आफ्रिकेतील यशामुळे त्यांना आंतरराष्ट्रीय प्रतिष्ठा मिळाली आणि १९१५ मध्ये ते भारतात परतले आणि काही वर्षांतच ते भारतीय गृहराज्यासाठीच्या देशव्यापी संघर्षाचे नेते बनले. १९२० पर्यंत गांधीजींनी भारतातील कोणत्याही राजकीय नेत्याला मिळालेला प्रभाव कमी केला. त्यांनी भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसला भारतीय राष्ट्रवादाचे एक प्रभावी राजकीय साधन बनवले आणि १९२०-२२, १९३०-३४ (सरकारी मक्तेदारीचा निषेध करण्यासाठी मीठ गोळा करण्यासाठी समुद्राकडे केलेल्या त्यांच्या महत्त्वपूर्ण मोहिमेसह) आणि १९४०-४२ मध्ये अहिंसक प्रतिकाराच्या प्रमुख मोहिमा हाती घेतल्या. १९३० च्या दशकात त्यांनी भारतातील कनिष्ठ जातीच्या " अस्पृश्य " (दलित; अधिकृतपणे अनुसूचित जाती म्हणून नियुक्त केलेले) विरुद्ध भेदभाव संपवण्यासाठी मोहीम राबवली आणि ग्रामीण भारताला शिक्षित करण्यावर आणि कुटीर उद्योगाला प्रोत्साहन देण्यावर लक्ष केंद्रित केले.

१९४७ मध्ये भारताला अधिराज्याचा दर्जा मिळाला, परंतु हिंदू-मुस्लीम ऐक्यासाठी दीर्घकाळ काम करणाऱ्या गांधीजींसाठी उपखंडाचे भारत आणि पाकिस्तानमध्ये विभाजन हे मोठे निराशाजनक होते. सप्टेंबर १९४७ मध्ये त्यांनी उपवास करून कलकत्ता (कोलकाता) येथे दंगल संपवली. महात्मा ("महान आत्मा") म्हणून ओळखले जाणारे गांधी यांनी लाखो लोकांचे प्रेम आणि निष्ठा जिंकली होती. ३० जानेवारी १९४८ मध्ये एका तरुण हिंदू धर्मांधाने त्यांची गोळ्या घालून हत्या केली. त्यांना मारणारे मेले पण ते मात्र आजही जिवंत आहेत.