Gold Price युद्धामुळे सोने महागण्याऐवजी स्वस्त का झाले? पाहा जागतिक बाजारपेठेतील समीकरणे

मध्यपूर्वेतील अमेरिका आणि इराण यांच्यातील युद्धामुळे जागतिक पातळीवर तणाव शिगेला पोहोचला असतानाही, सोन्याच्या दरात मोठी घसरण पाहायला मिळत आहे. वर्षाच्या सुरुवातीला विक्रमी उच्चांकी पातळीवर पोहोचलेले सोने आता मात्र मोठ्या प्रमाणावर 'करेक्शन' (दरात घट) नोंदवत आहे. विशेष म्हणजे, युद्धाच्या काळात सोन्याला सुरक्षित गुंतवणूक मानले जात असूनही, डॉलरची मजबूती आणि सरकारी रोख्यांच्या (Bond Yields) वाढत्या परताव्यामुळे सोन्याची चमक फिकी पडली आहे.

दरातील घसरणीची आकडेवारी

जागतिक बाजारपेठेत (COMEX) सोन्याच्या किमतीत सुमारे ११% घट झाली आहे, तर भारतीय बाजारपेठेत (MCX) सोन्याचे दर त्यांच्या उच्चांकी पातळीवरून तब्बल १९% ने कोसळले आहेत. सोमवारी जागतिक बाजारात सोन्याचा दर ५,०२०.७९ डॉलर प्रति औंसवर स्थिरावला. भारतीय बाजारपेठेत एप्रिलच्या वायदा बाजारात सोन्याचा दर १.२२% म्हणजेच १,९३७ रुपयांनी घसरून १,५६,५२९ रुपये प्रति १० ग्रॅमवर आला.

युद्धाच्या काळात सोने स्वस्त का?

सामान्यतः युद्धाच्या परिस्थितीत सोन्याचे दर वाढतात, मात्र यावेळी चित्र वेगळे आहे:

१. डॉलरचा वाढता प्रभाव: युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर गुंतवणूकदारांनी डॉलरला पसंती दिली आहे. डॉलर इंडेक्स २.८५% ने वधून १०० च्या पार गेला आहे.

२. बॉण्ड यील्डमध्ये वाढ: अमेरिकेतील १० वर्षांच्या ट्रेझरी बॉण्डचा परतावा ४% ते ४.२% च्या दरम्यान पोहोचला आहे. भारतातही सरकारी रोख्यांवरील परतावा वाढून ६.६९% झाला आहे.

३. संधी खर्च (Opportunity Cost): सोन्यातून थेट व्याज मिळत नाही. याउलट, सरकारी रोखे आता आकर्षक व्याज देत असल्याने गुंतवणूकदारांनी आपला मोर्चा रोख्यांकडे वळवला आहे.

कच्च्या तेलाचा भडका आणि महागाईची भीती

अमेरिका-इराण युद्ध तिसऱ्या आठवड्यात शिरल्याने आणि होर्मुझची सामुद्रधुनी (Strait of Hormuz) बंद झाल्याने कच्च्या तेलाचे दर प्रति बॅरल १०० डॉलरच्या वर गेले आहेत. तेलाच्या वाढत्या किमतींमुळे जगभरात महागाई वाढण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. यामुळे अमेरिकन फेडरल रिझर्व्ह व्याजर दरात कपात करण्याची शक्यता धूसर झाली असून, व्याजदर उच्च पातळीवरच राहतील असा अंदाज वर्तवला जात आहे.

सोन्याचे भवितव्य काय?

बाजार विश्लेषकांच्या मते, सोन्याच्या दरातील ही घसरण तात्पुरती आहे. सध्या नफावसुली (Profit Booking) आणि रोख्यांमधील वाढत्या परताव्यामुळे सोन्यावर दबाव आहे. मात्र, युद्धाची अनिश्चितता आणि चलनातील चढ-उतार पाहता, दीर्घकाळात सोने पुन्हा उभारी घेऊ शकते. गुंतवणूकदार सध्या आपली गुंतवणूक केवळ सोन्यात न ठेवता रोखे, डॉलर आणि सोने अशा विविध पर्यायांमध्ये विभागून (Diversification) करत आहेत.

एकूणच सध्या सोन्याचे दर अल्पकाळासाठी दबावाखाली असले, तरी जागतिक भू-राजकीय तणाव पाहता दीर्घकालीन गुंतवणुकीसाठी सोने आजही एक भक्कम पर्याय मानले जात आहे