अमेरिकेत No King चळवळ आणि भारतात No Dictator चळवळीने ट्रम्प, मोदी घरी जातील !

Will Trump be removed from power  अमेरिकेमध्ये डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या कार्यपद्धतीबद्दल जनतेमध्ये असंतोष आहे. नो किंग्स सारख्या घोषणा दिल्या जातात लोकशाही मार्गाने चालणाऱ्या देशाला हुकूमशाही चालत नाही. यामुळे लाखो लोकं निरनिराळ्या अमेरिकन स्टेट मध्ये रस्त्यावर उतरले आहेत. या आंदोलनाची प्रेरणा कोणी दिली आज त्याचे वाढणारे स्वरूप व ताकद ट्रम्पना पायउतार करू शकते का ?

Modi भारतामध्ये मोदी-शहा Shah आणि भागवत यांच्या एकाधिकार आणि एककल्ली निर्णयामुळे देश परराष्ट्र धोरण, आर्थिक धोरण या साऱ्याबाबत अडचणीत आला आहे. अशा वेळेला भारतामध्ये नो डिक्टेटर अशी चळवळ सुरू होऊ शकते का ? त्याची परिमिती काय होईल किंवा ती कशी सुरु करावी लागेल याबद्दलचे चिंतन आपण करणे गरजेचे आहे. अमेरिकेत “No Kings” आंदोलन हे गेल्या वर्षापासूनच चालणारे, ट्रम्पच्या अध्यक्षपदाच्या दुसऱ्या कार्यकाळाविरुद्ध असलेले एक राष्ट्रव्यापी, बहु‑स्तरीय नागरी आंदोलन आहे. लाखो लोकांची रस्त्यावरून उतरण, “No Kings” अशा घोषणा, लोकशाहीला हुकुमशहाचा कारभार लागू पडू नये याचा विरोध... ते अगदी अचूक आहे आणि हे आंदोलन ट्रम्पला राजकीय आणि नैतिक दबाव निर्माण करणारे विस्तारलेले अस्तित्व आहे.

आंदोलनाची प्रेरणा

- आंदोलनाचा मुख्य विरोध ट्रम्पच्या “अधिकार वाढवणाऱ्या” निर्णयांविरुद्ध आहे. इराणवर लढा, देशांतर्गत अधिक सखोल इमिग्रेशन ऑपरेशन्स, लोकशाही संस्थांवर दबाव आणि अनेक निर्णयांमध्ये काँग्रेसच्या भूमिकेला टाळणं.

- “No Kings” नामकरण अगदी योग्य आहे. अमेरिका राजेशाही नाही, तर लोकशाही आहे; राष्ट्राध्यक्ष “राजा” नाही हाच तत्त्ववादी मसला खाली तळापर्यंत पोहोचवण्याचा आंदोलकांचा प्रयत्न आहे.

वाढणारे स्वरूप आणि ताकद

- मार्च २०२६ मध्ये “No Kings Day 3.0” नावाने अमेरिकेभर ३,३०० हून अधिक स्वतंत्र धरणा/मार्चेस झाले; अंदाजे ८‑९ कोटी लोकांचा सहभाग असल्याचा अंदाज आहे.

- यात शहरी‑ग्रामीण दोन्ही भागांतील नागरिक, लेबर युनियन्स, विद्यार्थी, इमिग्रंट‑समुदाय, धार्मिक नेते आणि Hollywood आणि रॉक‑स्टार्ससारखे सांस्कृतिक नेते देखील जोडले गेले आहेत.

ट्रम्प पायउतार होईल का ?

- थेट राष्ट्राध्यक्षपदातून काढण्याचा प्रश्न “फक्त आंदोलनावर” अवलंबून नाही; त्यासाठी काँग्रेसमध्ये बहुमत, न्यायमंडळ, निवडणूक‑परिणाम आणि माध्यमे यांचे मिश्रण आवश्यक आहे.

- पण या आंदोलनाचा मुख्य फायदा:

- ट्रम्पच्या लोकप्रियतेला घसरती दाखवणे (त्याच्या approval rating‑ला खाली आणणे).

- मध्यम‑कालावधीच्या निवडणूकांमध्ये रिपब्लिकन पक्षाला दबाव निर्माण करणे, आणि

- अमेरिकेच्या लोकशाही संस्कृतीत “अध्यक्ष = अमर्याद राजा नाही” हे बीज रुजवणे.

भारतात “No Dictator” सारखी चळवळ शक्य आहे का ?

भारताची राजकीय संरचना, मीडिया परिस्थिती, सुरक्षा‑कायदा आणि न्यायप्रणाली अमेरिकेपेक्षा वेगळी असल्याने “No Kings” सारखी चळवळ थेट नक्कल घेऊन आणता येत नाही, पण “No Dictator” अथवा “धोकादायक अधिकारेकाग्रता‑विरोधी” नवी‑संकल्पना तिची गरज खूप आहे.

भारतातली परिस्थिती आणि शक्यता

भारतात लोकशाहीचे संविधानिक तत्त्व मजबूत आहेत, पण माध्यमे, न्यायालय, निवडणूक आयोग आणि विरोधी पक्ष यांच्यावर अप्रत्यक्ष दबाव वाढत आहे. त्यामुळे “एकमुखी निर्णयग्रहण” आणि “अधिकार एकल‑केंद्रीकरण” याबद्दल चिंता वाढत आहेत.

अशा पार्श्वभूमीवर “No Dictator” असा घोषणात्मक टॅग नाही तर संविधान‑आधारित, लोकशाही‑संरक्षणाचा संकल्प असलेली बहु‑संघटक चळवळ अधिक टिकाऊ आणि राजकीय ताकदी निर्माण करणारी ठरू शकते.

चळवळीची संभाव्य परिमिती (scope)

“नो डिक्टेटर” चळवळ थेट एखाद्या नेत्याविरुद्ध फक्त नाही, तर या दिशेने बांधली जाऊ शकते.

संस्थात्मक रक्षण न्यायप्रणाली, निवडणूक आयोग, माध्यमे, RTI, नियंत्रक‑महालेखापरीक्षक यांसारख्या स्वायत्त संस्थांचे संरक्षण.

-कायद्याचे राज्य: प्रशासनिक दबाव, मनमानी अटका, धार्मिक/राजकीय भेदभाव यांविरुद्ध स्पष्ट नियमबद्धता.

- अर्थव्यवस्था‑राजकीय गुन्हेगारी“एका हातात अर्थकारण, राजकीय निर्णय” याला विरोध, जवाबदारी आणि पारदर्शकतेची मागणी.

अशा चळवळीची परिमिती असू शकते: भारतात

शहरी मध्यम‑वर्ग, तरुण विद्यार्थी, शिक्षक, वैद्यकीय‑कायदा‑इतर व्यावसायिक

- छोटे‑मध्यम उद्योग, कृषी, ग्रामीण संघटना

- मानवाधिकार संस्था, न्यायवादी, लेखक, कलाकार, धार्मिक संस्थांचे प्रगतिशील विभाग एकत्र आले म्हणजे ती एक आंतर‑वर्गीय, बहु‑विषयक लोकशाही आंदोलन बनेल ते फक्त “नेत्याविरुद्ध” नव्हे तर “अधिकाराच्या असंतुलित वितरणाविरुद्ध” असेल.

तरूणांनो चळवळ अशी सुरू करा

1. एक स्पष्ट, संविधान‑आधारित नियमावली तयार करा

घोषणा: “No Dictatorship, Constitutional Democracy” Modi Go back to Gujrath

- मुख्य तत्त्वे:

- संसदीय लोकशाहीचा आदर,

- न्यायप्रणालीची स्वायत्तता,

- माध्यमे आणि RTI सारख्या यंत्रणांचे संरक्षण,

- निवडणूक प्रक्रियेची पारदर्शकता,

- अर्थकारण, उद्योग‑नियोजन यात नागरिकांचा भाग.

2. लहान, जिल्हास्तरीय नेटवर्क बांधा

- तुमच्या भागात (जसे तुम्ही कोल्हापूर, महाराष्ट्रात आहात)

- विद्यार्थी संघटना, शिक्षक,

- स्थानिक वकील, वैद्य, लेखक,

- छोटे व्यापारी, शेतकरी संघ,

- मानवाधिकार कार्यकर्ते

यांच्याबरोबर एक छोटा जिल्हा‑किंवा खंड‑पातळीवरचा गट तयार करा.

मग अशी विभाग‑पातळीवर / राज्य‑पातळीवर संधी शोधा.

3. अनोळखी आंदोलन: शांततापूर्ण, बहु‑स्वरूपी

छोटे‑मोठे धरणा, रॅली, घोषणामार्च, कार्यशाळा, संवादात्मक बैठक,

- ऑनलाइन व्हिज्युअल‑कॅम्पेन (सर्वसाधारण भाषेत, व्हर्चुअल “No Dictator” डिजिटल‑-art आणि व्हिडिओ).

- शाळा‑महाविद्यालयीन कार्यक्रम:

- “संविधान वाचन मोहिम”,

तिकडे ट्रम्प नेतनन्याहू आणि भारतात मोदी शहा यांना पायउतार केल्याशिवाय लोकशाही जिवंत राहणार नाही.

( या लेखातील मतं ही लेखकाची वैयक्तिक मतं आहेत. त्या मतांशी मॅक्स महाराष्ट्र सहमतच असेल नाही)