Indian defence export : भारतीय संरक्षण निर्यातीचा नवा रेकॉर्ड

भारतीय संरक्षण क्षेत्राने चालू आर्थिक वर्षात (FY26) एक नवा इतिहास रचला आहे. भारताची संरक्षण निर्यात ₹३८,४२४ कोटींच्या उच्चांकी पातळीवर पोहोचली असून, मागील आर्थिक वर्षातील ₹२३,६२२ कोटींच्या तुलनेत यात ६२.६६ टक्क्यांची जबरदस्त वाढ झाली आहे.

ही वाढ भारताच्या संरक्षण उत्पादन क्षेत्रातील बदलत्या स्वरूपाचे प्रतीक असून, जागतिक स्तरावर 'डिफेन्स एक्सपोर्ट हब' म्हणून भारताचे स्थान अधिक बळकट झाले आहे. संरक्षण क्षेत्रातील सार्वजनिक उपक्रम (DPSUs) आणि खाजगी कंपन्यांनी स्वदेशीकरणावर दिलेला भर यामुळे हे यश साध्य झाले आहे.

संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह यांनी 'X' (पूर्वीचे ट्विटर) वर माहिती देताना म्हटले की, "आर्थिक वर्ष २०२५-२६ मध्ये भारतीय संरक्षण निर्यातीने ₹३८,४२४ कोटींचा नवा उच्चांक गाठला आहे. मागील वर्षाच्या तुलनेत ही ६२.६६ टक्क्यांची मजबूत वाढ आहे."

सरकारी कंपन्यांच्या (DPSUs) निर्यातीत १५१% वाढ

संरक्षण मंत्रालयाने जारी केलेल्या निवेदनानुसार, या वाढीमध्ये सरकारी मालकीच्या संरक्षण कंपन्यांचा (DPSUs) मोठा वाटा आहे.

सरकारी कंपन्या (DPSUs): यांची निर्यात मागील वर्षीच्या ₹८,३८९ कोटींवरून १५१ टक्क्यांनी वाढून ₹२१,०७१ कोटी झाली आहे.

खाजगी क्षेत्र: खाजगी कंपन्यांची निर्यात FY25 मधील ₹१५,२३३ कोटींच्या तुलनेत १४ टक्क्यांनी वाढून ₹१७,३५३ कोटींवर पोहोचली आहे.

एकूण निर्यातीत सरकारी कंपन्यांचा वाटा ५४.८४% आहे, तर खाजगी क्षेत्राचे योगदान ४५.१६% राहिले आहे. हे दोन्ही क्षेत्रांमधील संतुलित वाढ दर्शवते.

निर्यातदार आणि देशांच्या संख्येत वाढ

भारताची संरक्षण उत्पादने आता जगातील ८० पेक्षा जास्त देशांमध्ये निर्यात केली जात आहेत. देशातील निर्यातदारांची संख्या देखील १२८ वरून वाढून आता १४५ झाली असून, त्यात १३.३ टक्क्यांची वाढ नोंदवण्यात आली आहे.

वाढीमागील प्रमुख कारणे

केंद्र सरकारने या यशाचे श्रेय संरक्षण उत्पादन विभागाद्वारे राबविण्यात आलेल्या धोरणात्मक सुधारणांना दिले आहे:

१. सुलभ प्रक्रिया: निर्यात प्रक्रियेचे सुलभीकरण.

२. डिजिटल पोर्टल: अद्ययावत ऑनलाइन पोर्टलद्वारे जलद मंजुरी.

३. धोरणात्मक पाठबळ: सरकारी धोरणे आणि जागतिक बाजारपेठेतील वाढती मागणी.

भारत आता केवळ स्वतःच्या गरजा पूर्ण करत नसून, जागतिक पुरवठा साखळीतील (Global Supply Chain) एक महत्त्वाचा खेळाडू म्हणून उदयास येत आहे.