भारतीय कुटुंबांमध्ये सोन्याला सांस्कृतिक आणि आर्थिकदृष्ट्या अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. मार्च २०२६ पर्यंतच्या आकडेवारीनुसार, भारतीय घरांमध्ये सुमारे २५,००० ते ३०,००० टन सोन्याचा साठा जमा झाला आहे. देशातील २४ कोटी कुटुंबांचा विचार करता, सरासरी प्रत्येक कुटुंबाकडे १०० ते १५० ग्रॅम सोने असून त्याचे मूल्य सध्याच्या बाजारभावानुसार १५ ते २० लाख रुपयांच्या दरम्यान आहे.
एका ताज्या संशोधन अहवालानुसार, भारतीय कुटुंबांकडील सोन्याचे एकूण मूल्य ५ ट्रिलियन डॉलर्सच्या वर पोहोचले आहे. सोन्याच्या किमतीत झालेल्या प्रचंड वाढीमुळे, भारतीयांच्या स्थावर मालमत्ता व्यतिरिक्त असलेल्या एकूण संपत्तीपैकी ६५% हिस्सा केवळ सोन्याचा आहे. जर तुम्हाला वैयक्तिक वापराऐवजी केवळ गुंतवणुकीसाठी सोने हवे असेल, तर दागिने किंवा नाणी खरेदी करण्याव्यतिरिक्त डिजिटल गोल्ड आणि गोल्ड ETF सारखे प्रभावी पर्याय उपलब्ध आहेत.
डिजिटल गोल्ड: सोयीस्कर पण अनियंत्रित पर्याय
डिजिटल गोल्ड हे संकल्पनेच्या दृष्टीने प्रत्यक्ष सोन्यासारखेच असते, परंतु यात सोने ऑनलाइन खरेदी केले जाते आणि विक्रेता ते तुमच्या वतीने सुरक्षित तिजोरीत साठवून ठेवतो. यात तुम्ही अगदी १ रुपयापासून गुंतवणूक सुरू करू शकता आणि तुम्हाला २४ कॅरेट शुद्धतेची खात्री मिळते. विशेष म्हणजे, या गुंतवणुकीवर रिझर्व्ह बँक किंवा सेबीचे थेट नियामक नियंत्रण नाही. कराच्या बाबतीत, २४ महिन्यांपेक्षा जास्त काळ सोने ठेवल्यास १२.५% दीर्घकालीन भांडवली लाभ कर लागू होतो, तर त्यापेक्षा कमी कालावधीसाठी तुमच्या प्राप्तिकर श्रेणीनुसार कर आकारला जातो. यामध्ये हवे असल्यास डिजिटल सोन्याचे प्रत्यक्ष नाण्यांमध्ये रूपांतर करून घरपोच डिलिव्हरी घेण्याचा पर्यायही उपलब्ध असतो.
गोल्ड ETF शेअर बाजारातील सुरक्षित गुंतवणूक
गोल्ड ETF हा एक म्युच्युअल फंड आहे जो देशांतर्गत सोन्याच्या किमतीवर आधारित असतो. याचा एक युनिट म्हणजे १ ग्रॅम सोने होय आणि याची खरेदी-विक्री शेअर बाजारात शेअर्सप्रमाणेच डिमॅट खात्याद्वारे केली जाते. गोल्ड ETF मध्ये गुंतवणूक केल्यास प्रत्यक्ष सोने सांभाळण्याची किंवा चोरीची भीती नसते. हे पूर्णपणे सेबीद्वारे नियंत्रित असल्याने गुंतवणुकीसाठी अधिक सुरक्षित मानले जातात. यात १२ महिन्यांपेक्षा जास्त कालावधीसाठी १२.५% दीर्घकालीन कर लागतो, तर त्यापेक्षा कमी कालावधीसाठी २०% अल्पकालीन कर द्यावा लागतो. यात प्रत्यक्ष सोन्याची डिलिव्हरी घेता येत नाही, मात्र बाजार सुरू असताना कधीही याची विक्री करून पैसे मिळवता येतात.
गुंतवणूक करताना घ्यायची खबरदारी
सोन्याने दीर्घकाळात सरासरी १०% परतावा दिला आहे, त्यामुळे मध्यम ते दीर्घकालीन उद्दिष्टांसाठी हा एक उत्तम मालमत्ता वर्ग आहे. गुंतवणुकीचा निर्णय घेण्यापूर्वी त्यातील अटी आणि नियम काळजीपूर्वक वाचावेत. आर्थिक तज्ञांच्या मते, तुमच्या एकूण गुंतवणुकीपैकी केवळ १०% हिस्सा सोन्यात असावा, जेणेकरून तुमच्या पोर्टफोलिओमध्ये समतोल राहील. दागिने खरेदी करताना द्यावे लागणारे घडणावळ शुल्क किंवा लॉकरचे भाडे आणि डिजिटल पर्यायांसाठी लागणारे ब्रोकरेज शुल्क यांचा तुलनात्मक अभ्यास करूनच तुमच्या आर्थिक गरजांनुसार योग्य पर्यायाची निवड करा.