Stock market crash ब्लॅक मंडे! इराण-अमेरिका युद्धाचा भडका, भारतीय शेअर बाजारात रक्तपात
Stock market crash Black Monday! Iran-US war flares up
सोमवारी, ९ मार्च रोजी भारतीय शेअर बाजाराला (Indian Stock Market) भीषण पडझडीचा सामना करावा लागला. पश्चिम आशियातील (Middle East) वाढता तणाव, कच्च्या तेलाच्या किमतींमधील (Crude Oil Prices) प्रचंड वाढ आणि कमकुवत जागतिक संकेतांमुळे बाजारात सर्वच क्षेत्रांत मोठी विक्री झाली.
दिवसभरातील व्यवहारात सेन्सेक्स (Sensex) तब्बल २,२२८ अंकांनी कोसळून ७६,७३३ च्या निचांकी पातळीवर गेला. तर निफ्टी ५० (Nifty 50) देखील सुमारे ६३० अंकांनी गडगडत २३,८०० च्या पातळीजवळ पोहोचला. बीएसईवरील (BSE) मिडकॅप आणि स्मॉलकॅप निर्देशांकांमध्येही २ टक्क्यांहून अधिक घसरण पाहायला मिळाली.
या महाकाय घसरणीमुळे अवघ्या काही मिनिटांत गुंतवणूकदारांचे १२ लाख कोटी रुपये बुडाले. बीएसईवर सूचीबद्ध कंपन्यांचे एकूण बाजार भांडवल मागील सत्रातील ४५० लाख कोटींवरून घसरून ४३८ लाख कोटी रुपयांवर आले आहे.
बाजार का कोसळला? जाणून घ्या ५ महत्त्वाची कारणे:
१. कच्च्या तेलाचा भडका; किंमत $११५ च्या पार
अमेरिका-इराण युद्धाचे (US-Iran War) ढग गडद झाल्याने कच्च्या तेलाच्या किमतीत एकाच दिवसात २६ टक्क्यांहून अधिक वाढ झाली आहे. ब्रेंट क्रूडचा भाव २०२२ नंतर पहिल्यांदाच प्रति बॅरल $११७.१६ वर पोहोचला आहे. होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून होणाऱ्या तेल पुरवठ्यात व्यत्यय येण्याच्या भीतीमुळे ही वाढ झाली आहे.
भारतावर परिणाम: भारत आपल्या गरजेच्या ८५-९०% तेल आयात करतो. कच्च्या तेलाच्या भावात प्रति बॅरल $१ ची वाढ झाल्यास भारताचे आयात बिल सुमारे १६,००० कोटी रुपयांनी वाढते. यामुळे देशात महागाई वाढू शकते, रुपया कमकुवत होऊ शकतो आणि आर्थिक विकासाला खीळ बसू शकते.
२. रुपया ऐतिहासिक निचांकी पातळीवर
सोमवारी डॉलरच्या तुलनेत भारतीय रुपयाने ९२.३३७५ ही आतापर्यंतची सर्वात निचांकी पातळी गाठली. रुपयाच्या कमकुवतपणामुळे विदेशी गुंतवणूकदार (FIIs) भारतीय बाजारातून पैसे काढून घेत आहेत, ज्यामुळे बाजारात भीतीचे वातावरण निर्माण झाले आहे.
३. युद्धाचे सावट कायम; युद्ध थांबण्याची चिन्हे नाहीत
अमेरिका आणि इस्रायलच्या संयुक्त सैन्याविरुद्ध इराणचे युद्ध लवकर संपण्याची चिन्हे नाहीत. इराणने मोजताबा खामेनी यांची नवे सर्वोच्च नेते म्हणून नियुक्ती केली आहे, जे इराण मागे हटण्यास तयार नसल्याचे संकेत मानले जात आहेत. तसेच, इराणच्या परराष्ट्रमंत्र्यांनी युद्धविरामाची मागणी फेटाळून लावली आहे.
४. डॉलर आणि बाँड यिल्डमध्ये वाढ
इराण-अमेरिका युद्धामुळे अमेरिकन डॉलर निर्देशांक आणि १० वर्षांच्या बाँड यिल्डमध्ये मोठी वाढ झाली आहे. डॉलर निर्देशांक अर्ध्या टक्क्याने, तर बाँड येल्ड २ टक्क्यांनी वाढून ४.२१% वर पोहोचले आहे. यामुळे विदेशी गुंतवणूकदार भारतासारख्या उदयोन्मुख बाजारातून (Emerging Markets) विक्री करत आहेत.
५. जागतिक बाजारपेठेत पडझड
भारतीय बाजारपेठ जागतिक ट्रेंडचेच अनुकरण करत आहे. अमेरिका-इराण युद्धामुळे जगभरातील गुंतवणूकदारांमध्ये भीतीचे वातावरण आहे. आशियातील प्रमुख बाजारपेठांमध्ये मोठी घसरण झाली. कोरियाचा कोस्पी (Kospi) ९ टक्क्यांनी, तर जपानचा निकेई (Nikkei) ८ टक्क्यांनी कोसळला.
