Skin color discrimination : त्वचेचा रंग आणि गुणवत्तेचा कस- एक सामाजिक विसंगती
Beauty Beyond Color "सुंदरता म्हणजे काय?" या प्रश्नाचे उत्तर शोधताना आजही आपला समाज आरशात पाहण्याऐवजी रंगाच्या 'शेड कार्ड' कडे पाहतो. दुर्दैवाने आपण या नैसर्गिक घटकाला सामाजिक प्रतिष्ठेचा आणि गुणवत्तेचा निकष मानू लागलो आहोत. ही एक मोठी सामाजिक विसंगती आहे. आपल्या समाजात 'गोरा रंग' म्हणजे 'श्रेष्ठत्व' आणि 'सावळा किंवा काळा रंग' म्हणजे 'न्यूनत्व' अशी एक अदृश्य भिंत उभी केली गेली आहे. या मानसिकतेची मुळे आपल्या इतिहासात, विशेषतः वसाहतवादात खोलवर रुजलेली आहेत. गोऱ्या साहेबांचे राज्य असताना "गोरे म्हणजे सत्ताधारी आणि काळे म्हणजे गुलाम" हे समीकरण नकळत लोकांच्या मनावर बिंबवले गेले. स्वातंत्र्यानंतर अनेक दशके उलटली तरी आपण या मानसिक गुलामगिरीतून बाहेर पडू शकलेलो नाही.
सर्वात खेदजनक बाब म्हणजे, व्यक्तीच्या बुद्धिमत्तेचा, कौशल्याचा आणि चारित्राचा दर्जा त्याच्या त्वचेच्या रंगावरून ठरवला जातो. लग्नाच्या बाजारात असो किंवा नोकरीच्या मुलाखतीत, अनेकदा 'दिसण्याला' 'असण्यापेक्षा' जास्त महत्त्व दिले जाते. जेव्हा एखादी व्यक्ती हुशार असूनही केवळ सावळ्या रंगामुळे नाकारली जाते, तेव्हा तो केवळ त्या व्यक्तीचा अपमान नसून संपूर्ण समाजाच्या वैचारिक दारिद्र्याचे दर्शन असते. या विसंगतीला खतपाणी घालण्याचे काम सौंदर्य प्रसाधनांच्या कंपन्यांनी केले आहे. "गोरे झालात तरच यश मिळेल" किंवा "गोरेपणामुळेच आत्मविश्वास वाढतो" अशा आशयाची जाहिरातबाजी करून तरुण पिढीमध्ये न्यूनगंड निर्माण केला जातो. रंग उजळण्याचे दावे करणारे Fairness cream क्रीम्स हे केवळ बाजारपेठ वाढवण्याचे साधन आहेत, ते कोणत्याही व्यक्तीची गुणवत्ता वाढवू शकत नाहीत.
त्वचेचा रंग हा निसर्गदत्त असतो, ती काही मिळवलेली उपलब्धी नाही. खरी गुणवत्ता ही माणसाच्या कर्तृत्वात, विचारात आणि स्वभावात असते. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर, महात्मा गांधी किंवा ए.पी.जे. अब्दुल कलाम यांची ओळख त्यांच्या रंगावरून नाही, तर त्यांच्या विचारांवरून आणि कार्यावरून आहे.
आपल्याला जर एक प्रगत समाज म्हणून उभे राहायचे असेल, तर 'चमडीच्या रंगा'पलीकडे जाऊन 'माणसाची किंमत' करायला शिकले पाहिजे. सौंदर्य हे पाहणाऱ्याच्या नजरेत आणि व्यक्तीच्या विचारात असावे, त्वचेच्या थरात नव्हे. ज्या दिवशी आपण रंगावरून गुणवत्तेचा कस लावणे थांबवू, त्याच दिवशी खऱ्या अर्थाने आपण वैचारिक दृष्ट्या स्वतंत्र होऊ.
Colorism in India, Fair skin obsession India, Skin color discrimination India, Beauty standards India, Fairness cream controversy, Dark skin bias India, Skin tone discrimination marriage jobs, ColorismInIndia, FairSkinObsession
