रुपयाची ऐतिहासिक घसरण! ९२.३३ चा निचांकी स्तर; कच्च्या तेलाच्या भडक्याचा भारतीय अर्थव्यवस्थेला फटका

मध्य-पूर्वेतील वाढता संघर्ष आणि कच्च्या तेलाच्या किमतीत झालेली प्रचंड वाढ यामुळे सोमवारी, ९ मार्च रोजी भारतीय रुपयाने ९२.३३ हा आतापर्यंतचा सर्वात निचांकी स्तर गाठला. वाढत्या जागतिक तणावामुळे भारताच्या बाह्य शिलकीवर (External Balances) ताण येईल, या भीतीने गुंतवणूकदारांमध्ये चिंतेचे वातावरण आहे.

रुपयाची मोठी घसरण

सोमवारी बाजार उघडताच रुपया ०.५० टक्क्यांनी (४६ पैसे) घसरून प्रति डॉलर ९२.१९७५ वर आला. गेल्या शुक्रवारी (६ मार्च) रुपया ९१.७४ वर बंद झाला होता. मात्र, सलग होत असलेल्या घसरणीमुळे भारतीय चलनाचे मूल्य ऐतिहासिक निचांकावर पोहोचले आहे.

कच्च्या तेलाचा भडका

इराणसोबत सुरू असलेल्या युद्धामुळे जागतिक बाजारपेठेत ब्रेंट क्रूडच्या (Brent Crude) किमतीत २५ टक्क्यांहून अधिक वाढ झाली असून, भाव आता ११७ डॉलर्स प्रति बॅरलवर पोहोचले आहेत. गेल्या आठवड्यातही किमतीत २८ टक्क्यांची वाढ नोंदवण्यात आली होती.

या घसरणीची प्रमुख कारणे:

पुरवठा साखळीत अडथळा: अमेरिका-इस्रायल आणि इराण यांच्यातील संघर्ष तीव्र झाल्यामुळे मध्य-पूर्वेतील अनेक उत्पादकांनी तेल पुरवठ्यात कपात केली आहे. 'स्ट्रेट ऑफ हॉर्मुझ'मधून होणारी वाहतूक दीर्घकाळ ठप्प राहण्याची भीती व्यक्त होत आहे.

इराणमधील सत्तापालट: इराणचे सर्वोच्च नेते अली खमेनी यांच्यानंतर त्यांचे पुत्र मोजताबा खमेनी यांची उत्तराधिकारी म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आहे. यामुळे इराणमधील कट्टरपंथीयांची पकड मजबूत होणार असून, हे युद्ध दीर्घकाळ चालण्याची शक्यता वाढली आहे.

भारतावर होणारा परिणाम

भारत हा जगातील मोठ्या तेल आयातदार देशांपैकी एक आहे. कच्च्या तेलाच्या किमतीत झालेली सुमारे ५० टक्क्यांची वाढ भारतासाठी अत्यंत चिंताजनक आहे:

१. आयात खर्च: तेलासाठी भारताला आता अधिक परकीय चलन खर्च करावे लागेल.

२. चालू खात्यातील तूट (CAD): आयात वाढल्यामुळे देशाच्या चालू खात्यातील तूट वाढण्याची शक्यता आहे.

३. रुपयावर दबाव: वाढत्या मागणीमुळे डॉलरच्या तुलनेत रुपया अधिक कमकुवत होत आहे.