'कर साथी' AI चॅटबॉट लाँच

आजच्या प्रशासकीय कामात 'आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स' (AI) हा केंद्रबिंदू ठरत असताना, भारताच्या प्राप्तिकर विभागाने आगामी 'इन्कम टॅक्स रिटर्न' (ITR) दाखल करण्याच्या हंगामापूर्वी एक नवीन वेबसाइट आणि 'कर साथी' (Kar Saathi) नावाचा AI-आधारित चॅटबॉट लाँच केला आहे. 'प्रारंभ २०२६' (PRARAMBH 2026) या मोहिमेचा एक भाग असलेल्या या उपक्रमाचा उद्देश 'प्राप्तिकर कायदा, २०२५' च्या नवीन चौकटीत लाखो करदात्यांसाठी कर भरण्याची प्रक्रिया सोपी, वेगवान आणि सुलभ करणे हा आहे.

हे अद्ययावत प्लॅटफॉर्म सर्व प्रत्यक्ष कर-संबंधित सेवा आणि माहितीसाठी 'वन-स्टॉप डेस्टिनेशन' ठरेल, अशी खात्री विभागाने दिली आहे.

काय आहे 'कर साथी' AI चॅटबॉट

'कर साथी' हा चॅटजीपीटी (ChatGPT) किंवा जेमिनी (Gemini) सारखा केवळ सामान्य AI चॅटबॉट नाही. हा एक बुद्धिमान २४x७ व्हर्च्युअल असिस्टंट आहे, जो करदात्यांच्या प्रश्नांना रिअल-टाइममध्ये उत्तरे देण्यासाठी तयार करण्यात आला आहे. तो वापरकर्त्यांना खालील गोष्टींसाठी मदत करू शकतो:

नवीन कर नियम आणि तरतुदी समजून घेणे.

ITR दाखल करण्याच्या प्रक्रियेबद्दल मार्गदर्शन.

विविध फॉर्म, वजावट (deductions) आणि अंतिम मुदतींचे स्पष्टीकरण.

मध्यस्थांशिवाय सामान्य शंकांचे निरसन करणे.

कर अनुपालनाशी (Tax compliance) संबंधित विविध कामांसाठी टप्प्याटप्प्याने मदत पुरवणे.

हा चॅटबॉट प्रगत 'नॅचरल लँग्वेज प्रोसेसिंग' (NLP) चा वापर करून अचूक आणि संदर्भाला अनुसरून उत्तरे देतो. यामुळे पहिल्यांदाच कर भरणाऱ्यांना आणि पगारदार व्यक्तींना मोठा दिलासा मिळणार आहे.

महत्त्वाची टीप: हा चॅटबॉट तुमच्यासाठी प्रत्यक्ष कर गणना (compile taxes) करणार नाही; तर तो केवळ तुमच्या शंकांचे निराकरण करण्यासाठी आणि मदत करण्यासाठी उपलब्ध असेल.

नव्याने लाँच केलेली वेबसाइट 'कर साथी' AI चॅटबॉटसोबत एकात्मिक पद्धतीने काम करते. यामुळे सर्व प्रत्यक्ष करांची माहिती आणि सेवा एकाच ठिकाणी उपलब्ध झाल्या आहेत. आता करदाते स्वच्छ आणि आधुनिक इंटरफेसद्वारे फॉर्म्स, अधिसूचना, टॅक्स कॅल्क्युलेटर आणि महत्त्वाचे अपडेट्स सहज मिळवू शकतात.

प्राप्तिकर विभागाने या प्लॅटफॉर्मचे वर्णन 'डिजिटल परिवर्तनाकडे' आणि 'स्वैच्छिक कर अनुपालनाकडे' टाकलेले एक पाऊल म्हणून केले आहे. यामुळे प्रत्यक्ष सरकारी कार्यालयांवरची गर्दी आणि मध्यस्थांवरील अवलंबित्व कमी होऊन कर भरण्याचा अनुभव सुधारेल अशी अपेक्षा आहे.

निर्धारण वर्ष (Assessment Year) २०२६-२७ साठी ITR दाखल करण्याची प्रक्रिया साधारणपणे जूनच्या सुरुवातीला सुरू होते. त्यामुळे करदात्यांना योग्य तयारी करता यावी आणि रिटर्न भरताना चुका टाळता याव्यात, या उद्देशाने प्राप्तिकर विभागाने योग्य वेळी हे पाऊल उचलले आहे.