War impact on global economy : ३० दिवसांत ५० लाख कोटींचा विध्वंस- युद्धाची खरी किंमत

war affects global economy दर दीड मिनिटाला एक बॉम्ब, क्षेपणास्त्र किंवा ड्रोन.. असे गेले ३० दिवस!

Middle East war अमेरिका इस्रायलने इराणवर केलेल्या हल्ल्याच्या एक महिन्यातील किंमती! या तीस दिवसात दोन्ही बाजूकडून ३०,००० विविध प्रकारची क्षेपणास्त्रे, ड्रोन, बॉम्ब परस्परांच्या ठिकाणांवर टाकण्यात आले आहेत. ३० दिवस म्हणजे जवळपास ४३,००० मिनिटे होतात. म्हणजे सरासरी दीड मिनिटाला एक ! या हल्यात जवळपास १५,००० ठिकाणे कमी जास्त उध्वस्त, काही पूर्ण नामशेष झाली आहेत. यात लष्करी तळ, पायाभूत सुविधा, ऊर्जा सुविधा आणि नागरी वस्त्यांचा समावेश आहे. सर्व देशांचे मिळून ८,७०० नागरिक मृत्युमुखी पडले आहेत. तर ३४,००० नागरिक गंभीर, कमी गंभीर जखमी झाले आहेत. यातील सर्वाधिक अर्थात इराण मधील आहेत.

आतापर्यंत ५९० बिलियन डॉलर्स म्हणजे ५० लाख कोटी रुपये, म्हणजे भारताचा यावर्षीच्या अर्थसंकल्पाएवढी साधनसामुग्री खर्च किंवा नामशेष झाली आहे. फक्त ३० दिवसात सर्वात जास्त नुकसान इराणच्या अर्थव्यवस्थेचे झाले आहे. अंदाजे १३ लाख कोटी रुपये. युद्ध सुरू होण्यापूर्वी इराण दररोज ११०० कोटी रुपयांचे तेल निर्यात करायचा. जो त्याचा सर्वात मोठा आर्थिक स्त्रोत आहे. ती निर्यात जवळपास बंद पडली आहे. युद्धामुळे इराणची २० टक्के जीडीपी कमी होईल. जवळपास ४ कोटी नागरिक दारिद्र्य रेषेखाली ढकलले जातील.

अमेरिका दररोज एक बिलियन डॉलर्स म्हणजे ९०,००० कोटी रुपये तर इस्रायल जवळपास तेवढेच दररोज युद्धावर खर्च करत आहेत. जगातील जवळपास ३० मोठ्या अर्थव्यवस्था यामुळे कमीजास्त बाधित झाल्या आहेत. मुख्य कारण अर्थातच ऊर्जेचा तुटवडा, महाग ऊर्जा, खते, पेट्रोकॅमिकल आधारित उद्योग ठप्प झाल्यामुळे. त्यांच्या आयात निर्यातीवर विपरीत परिणाम झाला आहे. होणार आहे. या वर्षात विविध अंदाजानुसार जगाची जीडीपी ०.५ ते ३ टक्क्यांपर्यंत कमी होऊ शकते. सर्वात गंभीर परिणाम पर्यावरणावर होत आहेत. होणार आहेत. हवा, पाण्याचे होणारे प्रदूषण झालेच. पण मोठ्या प्रमाणावर जमिनी शेतीसाठी, वस्त्यांसाठी किंवा मानवी उपयोगासाठी निरुपयोगी होतील. आणि मानवी यातना? रक्ताची, जवळची माणसे, त्यात अनेक आपल्या पोटची मुले मुली…डोळ्यादेखत मरणे? जी मेली नाहीयेत पण जायबंदी, कदाचित कायमची, झाली आहेत त्यांना बघणे? कोणते स्टॅटिस्टिकल मॉडेल एवढे प्रगत आहे की मानवी यातनांचे मूल्यांकन करू शकेल ?

हा झाला फक्त ३० दिवसांचा हिशोब. अजून किती दिवस ? अजून किती उध्वस्त ? अजून किती मानवी यातना ?

इराणमधीलच नाही तर जगभरातील कोट्यवधी लोक प्रार्थना करत आहेत की, हे जे काही सुरू आहे ते लवकरात लवकर थांबावे. रक्तपिपासू नेत्यानाहू बाजूला ठेवूया. एक कोटी नागरिक ५० राज्यातील ३२०० शहरात एकाचवेळी रस्त्यावर उतरतात त्या स्वतःला लोकशाही प्रणालीचा देश म्हणवणाऱ्या अमेरिकेत त्या वेड्या इसमाच्या नाकात वेसण घालणारी एकही काउंटर शक्ती / संस्था नाही ? लोकशाही म्हणजे चेक्स अँड बॅलॅन्सेस सांगितले जाते, कोठे आहे काउंटर फोर्स ?

संजीव चांदोरकर (३० मार्च २०२६)

आकडेवारी संदर्भ: गार्डीयन २९, मार्च २०२६