२०२६ मध्ये गुंतवणूकदारांची डायरेक्ट प्लॅन्सना पसंती

आर्थिक वर्ष २०२५-२६ (FY26) मध्ये, वैयक्तिक गुंतवणूकदारांच्या फोलिओ (Folio) वाढीच्या बाबतीत डायरेक्ट म्युच्युअल फंड प्लॅन्सनी रेग्युलर योजनांना मागे टाकले आहे. बाजारातील अस्थिरता असूनही, फेब्रुवारी २०२६ पर्यंत डायरेक्ट प्लॅन्समध्ये २.१ कोटी नवीन फोलिओची भर पडली, तर रेग्युलर प्लॅन्समध्ये ही वाढ १.५ कोटी इतकी मर्यादित होती.

डायरेक्ट प्लॅन्सची आघाडी

म्युच्युअल फंडाच्या इतिहासामध्ये डायरेक्ट प्लॅन्सनी वार्षिक फोलिओ वाढीत रेग्युलर प्लॅन्सना मागे टाकण्याची ही दुसरी वेळ आहे. यापूर्वी आर्थिक वर्ष २०२४ (FY24) मध्ये अशी स्थिती पाहायला मिळाली होती.

विशेष म्हणजे, ही वाढ अशा काळात झाली आहे जेव्हा शेअर बाजारात मोठी अस्थिरता (Volatility) होती. सामान्यतः अशा अनिश्चिततेच्या काळात गुंतवणूकदार मार्गदर्शनासाठी मध्यस्थांकडे (रेग्युलर प्लॅन्स) वळतात, परंतु यावेळी चित्र वेगळे दिसले. या बदलाचे एक मुख्य कारण म्हणजे गोल्ड (Gold) आणि सिल्वर (Silver) एक्सचेंज-ट्रेडेड फंड (ETFs) तसेच फंड ऑफ फंड्स (FoFs) मधील वाढलेला रस. मौल्यवान धातूंच्या वाढत्या किमती आणि जागतिक राजकीय तणावामुळे गुंतवणूकदारांनी या पर्यायांना पसंती दिली.

लोकप्रियतेची प्रमुख कारणे

१. फिनटेक प्लॅटफॉर्मचा प्रभाव:

मोबाईल अ‍ॅप्स आणि ऑनलाइन प्लॅटफॉर्म्समुळे डायरेक्ट प्लॅन्समध्ये गुंतवणूक करणे आता पूर्वीपेक्षा खूपच सोपे झाले आहे.

२. कमी खर्च (Cost Advantage)

डायरेक्ट प्लॅन्समध्ये कमिशन नसल्यामुळे त्यांचा एक्सपेन्स रेशिओ (Expense Ratio) कमी असतो, जो दीर्घकाळात चांगला परतावा मिळवून देतो.

३. सेबीची (SEBI) पारदर्शकता

सेबीने खर्चाच्या बाबतीत नियम कडक केल्यामुळे गुंतवणूकदारांना आता रेग्युलर प्लॅन्ससाठी द्याव्या लागणाऱ्या कमिशनची स्पष्ट माहिती मिळत आहे, ज्यामुळे ते अधिक खर्च-जागरूक झाले आहेत.

एकूण फोलिओ वाढीतील कल

जरी डायरेक्ट प्लॅन्सचा वेग जास्त असला, तरी बाजारातील अस्थिरतेमुळे संपूर्ण म्युच्युअल फंड उद्योगातील नवीन गुंतवणूकदारांच्या संख्येत काहीशी घट झाली आहे:

FY26 (फेब्रुवारीपर्यंत)३.६ कोटी नवीन फोलिओ.

FY25 (मागील वर्ष) ५.६ कोटी नवीन फोलिओ.

हे आकडे दर्शवतात की, जरी नवीन गुंतवणूकदारांच्या एकूण संख्येत घट झाली असली, तरी जे गुंतवणूक करत आहेत त्यांचा कल कमी खर्चिक आणि पारदर्शक (Direct) पर्यायांकडे जास्त आहे.

आर्थिक वर्ष २०२५-२६ मधील हा कल हे स्पष्ट करतो की भारतीय गुंतवणूकदार आता अधिक सुजाण होत असून, आव्हानात्मक परिस्थितीतही ते स्वस्त आणि थेट गुंतवणुकीच्या पर्यायांना प्राधान्य देत आहेत.