मुंबईत सागरी किनारा मार्गावरील बोगद्यांमध्ये अत्याधुनिक 'सकार्डो नोझल यंत्रणा'

मुंबई – मुंबईत सध्या सागरी किनारा मार्गाचे काम वेगाने सुरू करण्यात आले आहे. या सागरी किनारा मार्गामध्ये सुमारे २ किलोमीटर लांबीचे दोन बोगदे असतील. या बोगद्यांमधील हवा खेळती रहावी, यासाठी या दोन्ही बोगद्यांमध्ये 'सकार्डो नोझल' ही अत्याधुनिक यंत्रणा बसवण्यात येणार आहे, अशी माहिती महापालिकेतर्फे देण्यात आली आहे. विशेष म्हणजे रस्ते वाहतूकीच्या क्षेत्रात बोगद्यांमध्ये देशात पहिल्यांदाच ही यंत्रणा बसविली जाणार आहे. या यंत्रणे अंतर्गत प्रत्येकी २ मीटर व्यासाच्या वैशिष्ट्यपूर्ण पंख्यांचा समावेश असून प्रत्येक बोगद्यासाठी ३ यानुसार दोन्ही बोगद्यांसाठी एकूण ६ पंखे असणार आहेत. यासाठी बोगद्यांच्या आतमध्ये तसेच बोगद्यांच्या वरदेखील वैशिष्ट्यपूर्ण बांधकाम करुन तिथे 'सकार्डो नोझल' यंत्रणा बसवण्यात येणार आहे. या यंत्रणेचा उपयोग प्रामुख्याने बोगद्यांमधील हवा खेळती राहण्यासाठी होणार आहे. तसेच बोगद्यांमधून जात असलेल्या वाहनातून बाहेर पडणारा धूर बोगद्याच्या बाहेर ढकलण्यासाठीही या यंत्रणेची मदत होणार आहे.

अत्याधुनिक सकार्डो नोझल यंत्रणेबाबत अधिक माहिती देताना मुंबई सागरी किनारा मार्ग प्रकल्पाच्या प्रमुख अभियंता सुप्रभा मराठे यांनी सांगितले आहे की, 'सकार्डो नोझल' या यंत्रणे अंतर्गत दोन्ही बोगद्यांच्या मुखांजवळ पंख्यांशी जोडलेली वैशिष्ट्यपूर्ण यंत्रणा बसवली जाईल. या यंत्रणेमध्ये पंखे असलेला भाग बोगद्यांच्यावर एक इमारत बांधून त्यामध्ये बसवला जाणार आहे. यामध्ये असणारे पंखे हे प्रति मिनिट १८०० 'राऊंड' या उच्च वेगाने गोल फिरणारे असतील. प्रत्येक बोगद्यासाठी ३ याप्रमाणे दोन्ही बोगद्यांसाठी ६ पंखे असणार आहेत. पण एकावेळी एका बोगद्यातील २ पंखे सुरु राहणार असून, तिन्ही पंखे हे क्रमशः पद्धतीने कार्यरत राहतील. सकार्डो नोझल ही यंत्रणा ५० वर्ष चालते. तसेच आगीचा परिणाम यावर होणार नाही, अशा पद्धतीने ही यंत्रणा असणार आहे.

यंत्रणेचे काम कसे चालते?

सकार्डो नोझल या यंत्रणेद्वारे बोगद्याच्या एका बाजूने हवा अत्यंत तीव्रतेने आतमध्ये ढकलली जाईल व बोगद्याच्या दुस-या बाजूने ती बाहेर ढकलली जाईल. बोगद्याची वाहतूक ज्या दिशेने जात असेल, त्याच दिशेने ही हवा खेळती राहील, याची काळजी या यंत्रणेद्वारे घेतली जाणार आहे. उदाहरणार्थ, बोगद्यामध्ये वाहनांचा प्रवेश ज्या ठिकाणाहून होत असेल, त्या ठिकाणी सकार्डो नोझल यंत्रणा बसवली जाईल. या यंत्रणेतील पंख्यांद्वारे सदर ठिकाणची बाहेरील हवा बोगद्याच्या आतमध्ये वेगाने ढकलली जाईल. तर त्याचवेळी हवेच्या दाबामुळे बोगद्यातून वाहने बाहेर जातील, त्या दिशेने हवा वेगाने बाहेर फेकण्याचे काम देखील होईल. ज्यामुळे बोगद्यातील हवा खेळती राहण्यासोबतच वाहनांमधून सोडला जाणार धूर देखील बोगद्यातून लगेच बाहेर पडेल व प्रदूषण उत्सर्जित होऊन बोगद्यातील वातावरण चांगले राहण्यास मदत होईल. तसेच एखाद्या दुर्दैवी प्रसंगी गाडीला आग लागल्यास त्यातून निघणार धूर देखील या यंत्रणेद्वारे वेगाने बाहेरच्या दिशेने ढकलला जाईल, ज्यामुळे धूर बोगद्यात साठणार नाही.