सोन्या-चांदीचे दर घसरले, ॲल्युमिनियम महागले

पश्चिम आशियातील वाढता संघर्ष आणि जागतिक ऊर्जा प्रवाहातील व्यत्ययामुळे मौल्यवान आणि मूळ धातूंच्या (Base Metals) किमतीत कमालीची अस्थिरता निर्माण झाली आहे. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणवर हल्ल्याची धमकी दिल्यानंतर डॉलरचा निर्देशांक (Dollar Index) वधारला असून, सुरक्षित गुंतवणूक म्हणून डॉलरकडे कल वाढल्याने धातू बाजारात मोठी खळबळ उडाली आहे.

आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेतील स्थिती

जागतिक बाजारपेठेत सोन्याचे भाव (Spot Gold) सुमारे २ टक्क्यांनी घसरून $४,६७६ प्रति औंसवर आले आहेत. चांदीच्या दरातही ३ टक्क्यांची घसरण होऊन ती $७३ प्रति औंसवर व्यापार करत आहे.

ॲल्युमिनियमचा भाव ४ वर्षांच्या उच्चांकावर

वाढती महागाई आणि ऊर्जेच्या संकटामुळे तांबे, जस्त आणि निकेल यांसारख्या धातूंच्या किमती कमी झाल्या असल्या तरी, ॲल्युमिनियम मात्र 'विजेता' ठरला आहे. इराणने मध्यपूर्वेतील दोन मोठ्या ॲल्युमिनियम उत्पादकांवर हल्ले केल्यामुळे पुरवठा साखळी विस्कळीत होण्याच्या भीतीने ॲल्युमिनियमने चार वर्षांतील सर्वोच्च पातळी गाठली आहे.

LME दर: लंडन मेटल एक्स्चेंजवर ॲल्युमिनियमचे फ्युचर्स $३,४९२ प्रति टनवर पोहोचले आहेत.

पुरवठा: युद्धापूर्वी आखाती देशांतून जागतिक पुरवठ्यापैकी ९% ॲल्युमिनियम येत होते, जे आता धोक्यात आले आहे.

भारताचा मोठा निर्णय: आयात नियमात बदल

वाढत्या अस्थिरतेच्या पार्श्वभूमीवर, भारत सरकारने आसियान (ASEAN) देशांमधून सोने आणि इतर मौल्यवान धातूंच्या आयातीबाबतचे नियम कडक केले आहेत. मुक्त व्यापार कराराचा (FTA) गैरवापर रोखण्यासाठी कॅबिनेटने आयात धोरणात दुरुस्ती केली आहे.

Restrictive Category (निर्बंधित श्रेणी):

सोने, चांदी आणि प्लॅटिनमचे दागिने आता 'मुक्त' श्रेणीतून 'निर्बंधित' श्रेणीत टाकण्यात आले आहेत.

यामध्ये मोती, मौल्यवान खडे, बनावट दागिने (Imitation Jewellery) आणि नाण्यांचा समावेश आहे.

या वस्तूंच्या आयातीसाठी आता परकीय व्यापार महासंचालनालयाची (DGFT) पूर्वपरवानगी आवश्यक असेल.

सवलत कोणाला?

विशेष आर्थिक क्षेत्र (SEZ) आणि निर्यातभिमुख युनिट्सना (EOUs) या निर्बंधातून सूट देण्यात आली आहे, बशर्ते हा माल केवळ निर्यातीसाठी वापरला जावा.

MCX वरील ताजे दर (आजची स्थिती)

भारतीय बाजारपेठेत सोन्या-चांदीच्या फ्युचर्समध्ये मोठी घसरण पाहायला मिळाली आहे:

MCX Gold (एप्रिल): सोन्याचा दर १ टक्क्यांहून अधिक घसरून ₹ १,४५,६०१ प्रति १० ग्रॅमवर आला आहे.

MCX Silver (मे): चांदीच्या दरात ४ टक्क्यांची मोठी घसरण झाली असून ती ₹ २,३२,६०० प्रति किलोवर व्यापार करत आहे.

MCX Aluminium (एप्रिल): ॲल्युमिनियमचे दर स्थिर असून ₹ ३५४ प्रति किलोवर बंद झाले आहेत.

(टीप: गुड फ्रायडेनिमित्त आज कमोडिटी एक्स्चेंज बंद आहे.)