दक्षिण–उत्तर कोरियातील 'चुसोक सण' माहित आहे का तुम्हाला ?

जगभरातील इतर अनेक सणांप्रमाणे, उन्हाळ्याच्या अगदी शेवटी किंवा शरद ऋतूच्या सुरुवातीला "चुसोक" (Chuseok) हा सण दक्षिण आणि उत्तर कोरिया मध्ये खूप मोठ्या उत्साहात साजरा केला जातो. स्वच्छ निरभ्र आकाश आणि थंडगार वारे यामुळे कोरियन लोक शरद ऋतूला वर्षाचा सर्वोत्तम हंगाम मानतात आणि हा पीक कापणीचा देखील परिपूर्ण हंगाम असतो. या दिवसात इथे सर्वात मोठी पारंपारिक सुट्टी असते. या सुट्टीमध्ये मोठ्या संख्येने लोक त्यांच्या पूर्वजांच्या आत्म्यांना आदरांजली वाहण्यासाठी मोठ्या शहरांमधून त्यांच्या गावी जातात, त्यांच्या वडिलोपार्जित गावांना भेटी देतात आणि कोरियन पारंपारिक खाद्यपदार्थांची मेजवानी चालते.

पूर्वजांविषयी कृतज्ञता व्यक्त करण्यासाठी ते सहकुटुंब वडिलोपार्जित कबरींना भेट देतात, कबरी भोवतालचे तण काढून त्या नीट नेटक्या करतात. "चुसोक" या सणामध्ये अनेक भेटवस्तू देखील आदान- प्रदान केल्या जातात. ६० च्या दशकात कोरियन लोकांनी साखर, साबण किंवा मसाल्यासारख्या दैनंदिन गरज असलेल्या वस्तू भेटवस्तू म्हणून देण्यास सुरुवात केली. कोरियन अर्थव्यवस्था विकसित झाल्यापासून भेटवस्तू बदलल्या. ७० ते ९० च्या दशकांमध्ये कोरियन लोकांकडे भेटवस्तूंसाठी अधिक पर्याय होते; जसे कि, स्वयंपाक तेल, टूथपेस्ट, सौंदर्य प्रसाधने, फळे, मांस आणि सौंदर्यप्रसाधने इत्यादी इत्यादी... सध्या इलेक्ट्रॉनिक उपकरणे सर्वात जास्त प्रमाणात भेटवस्तू म्हणून दिली जातात. या दिवसात धनुर्विद्या आणि कुस्ती सारखे पारंपरिक कोरियन खेळ सुद्धा खेळले जातात. त्याचप्रमाणे या पारंपरिक पोशाख घालून चंद्राच्या उजेडामध्ये पारंपरिक नृत्य देखील करण्याची प्रथा आहे.

तुकाराम महाराज म्हणतात कि, मन करा रे प्रसन्न सर्व सिद्धी चे कारण... प्रवास किंवा निसर्गाच्या सानिध्यात केलेली भटकंती हे मन प्रसन्न करण्याचे नक्कीच एक साधन आहे. ज्यामुळे आपल्या ज्ञानात भर पडते. प्रवासामुळे आपण वेगवेगळ्या विभिन्न चालीरीती आणि परंपरा असलेल्या लोकांना भेटतो. त्यांच्याबरोबाचे संवाद आपणाला त्यांची संस्कृती, त्यांचे राहणीमान, सवयी आणि त्यांच्या धार्मिक विश्वासांबद्दल माहिती देतात. याशिवाय, प्रवासात आलेले अनुभव आपल्याला स्वतंत्र विचारसरणी आणि आत्मविश्वास प्रदान करून येणाऱ्या समस्यांना सामोरे जाण्यासाठी तयार करतात.

"चुसोक" च्या सुट्टीमध्ये ग्वांगजूमधील "पेंग्विन व्हिलेज" या ठिकाणी जाण्याचा योग्य आला. हे ग्वांगजू भागामधील एक जुने क्षेत्र आहे जे आकर्षक इतिहासाने परिपूर्ण आहे. १९७० आणि ८० च्या दशकातील एक गाव त्यांनी जसेच्या तसे प्रदर्शनाच्या रूपात जिवंत ठेवलेले आढळते. गुडघेदुखीने त्रस्त असलेले वयोवृद्ध लोक काहीसे पेंग्विनसारखे चालतात त्यावरून "पेंग्विन व्हिलेज" हे नाव देण्यात आले आहे. येथील गावकरी आणि स्थानिक कलाकारांनी या भागाला विनाशापासून वाचवण्यासाठी जळालेली आणि पडलेली घरे साफ करून त्यांच्या जुन्या सगळ्या वस्तू प्रदर्शनासाठी घराच्या अंगणात आणि भिंतींवर मांडल्या आणि सगळे गाव एक प्रकारच्या संग्रहालयात बदलले. या गावाचे ब्रीदवाक्य आहे, "चला आपण त्या दिवसात राहिलो त्याबद्दल कृतज्ञता व्यक्त करूया." हे खेडे त्या भागात आहे जिथे पाश्चात्य वस्तू आणि कल्पनांनी १०० वर्षांपूर्वी ग्वांगजूमध्ये प्रथम प्रवेश केला. इथे ख्रिश्चन मिशनऱ्यांची अनेक घरे देखील आहेत, ज्यांनी ग्वांगजूमध्ये औषध आणि शिक्षणाची प्रगती सुलभ केली. हे गाव पर्यटकांचे आकर्षण केंद्र बनवण्यासाठी स्थानिक लोक आणि कोरियन शासनाने परिसराचे पूर्णपणे नूतनीकरण केले आहे, ज्यामुळे तेथील वृद्ध स्थानिकांना उपजीविकेसाठी मदत होत आहे.

आदर म्हणजे काय हे या कोरियन लोकांकडून शिकावं..! वडीलधाऱ्या मंडळींना, शिक्षकांना इथे खूप आदराची वागणूक दिली जाते. जर कोणी वयोवृद्ध व्यक्ती रस्ता ओलांडत असेल तर सगळी वाहने जागच्या जागी थांबतात... कुणीही हॉर्न वाजवून बोंबाबोंब करत नाहीत. येथील लोकांचे सरासरी वयोमान ८३ वर्षे आहे. हे लोक त्यांचं आयुष्य मस्तीत पण शिस्तीत जगतात. सध्या कोरोनाची महामारी जगभर चालली असून सुद्धा कोरिया मध्ये सगळ्या गोष्टी नॉर्मल आहेत. गेल्या महिन्यातलाच अनुभव... ट्रेकिंग ला गेल्यानंतर ९०० मीटर च्या वर जाताना आम्ही धापा टाकत होतो पण कोरियन आज्जोबा हातात दोन दोन काठ्या घेऊन भराभर डोंगर चढत होते... त्यांच्याकडे पाहून माझी मलाच लाज वाटत होती...! हे वयोवृद्ध लोक आरोग्याविषयी कमालीचे जागरूक आहेत. इथे सगळे टॅक्सी चालक ६० वर्षाच्या पुढचे आढळतील... रिटायरमेंट नंतर घरी पडून राहणं त्यांना आवडत नाही... ते लगेच सेकंड इनिंग सुरु करतात. आणि हे असे जागरूक, जिद्दी आणि चिकाटीचे नागरिक त्यांचे हेच संस्कार आपल्या मुलांमध्ये आपल्या वागण्या-बोलण्यातून, आपल्या प्रत्यक्ष कृतीमधून रुजवत आहेत. अश्या मुशीमध्ये घडणाऱ्या या लोकांनी दक्षिण कोरिया ला एक महान देश बनवले आहे यात काही शंका नाही...!

डॉ. मयुर गायकवाड

+९१ ९७३०६९००५१/०१०-९००२-७४५४

[email protected]